Arka Ayak Boşluğu ve Koltuk Altı Islak: Taban Tapaları, Arka Kapı ve Tahliye Kontrolü

Arka koltuğun önündeki paspası kaldırdığınızda halının alttan ıslandığını ya da koltuk minderinin altında su biriktiğini görüyorsanız, suyun kaynağı çoğunlukla dört yoldan biridir: taban sacındaki eksik veya yerinden oynamış lastik tapalar, arka kapının içindeki nem bariyeri ile tıkalı tahliye delikleri, tavandan arka direklerin içinden aşağı inen su ya da kabinin ön tarafından halı altındaki keçe boyunca arkaya süzülen su. Arka taban halısı ıslak olduğunda en değerli ipucu, ıslaklığın ne zaman ortaya çıktığıdır: Park hâlinde yağan yağmurdan sonra mı, ıslak yolda sürüşten sonra mı, yoksa derin bir birikintiden geçtikten sonra mı? Aşağıda her kaynağı nasıl ayırt edeceğinizi, kendi başınıza yapabileceğiniz güvenli kontrolleri ve koltuk altındaki kablolar ile modüller için neden beklememeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Arka Taban Halısı Islak mı? Bu Bölümdeki Islaklık Neden Geç Fark Edilir?

Arka ayak boşluğu, aracın gözden en uzak köşelerinden biridir. Arka koltukta her gün yolcu taşımıyorsanız paspasın altına bakmak için bir nedeniniz olmaz; çanta, şemsiye ya da çocuk koltuğu da bu bölgeyi çoğu zaman kapatır. Üstelik halının altında ses ve ısı yalıtımı için kalın bir keçe ya da köpük katmanı bulunur. Bu katman suyu sünger gibi içine çeker ve tutar: Halının üst yüzü kuru görünürken altta azımsanmayacak miktarda su birikmiş olabilir. Islaklık ancak keçe doyduğunda yüzeye çıkar; yani fark ettiğiniz gün, sorunun başladığı gün değildir.

Arka bölümdeki ıslaklığın ilk işaretleri

• Paspas kuru, halı nemli: Ayakkabıyla taşınan kar ve yağmur suyu paspasta kalır. Paspasın altındaki halı da ıslaksa su kabine başka bir yoldan ulaşıyordur.
• Geçmeyen buğu: Araç bir gece bekledikten sonra arka camların iç yüzünde damlacıklar oluşuyorsa kabinde fazladan nem vardır.
• Elektrik arızaları: Yağışlı günlerin ardından yanan hava yastığı lambası, arada bir çalışmayan koltuk ısıtması ya da elektrikli cam.

Halı ve altındaki yalıtım katmanı çoğu araçta ön koltukların altından kesintisiz geçer ve suyu bir bölgeden ötekine taşır; bu yüzden arka tarafa bakarken ön halının altını da yoklayın. Ön taraf da nemliyse kaynak klima tahliyesi, silecek altı kanalı ya da ön kapı olabilir; kabinin her bölgesi için eleme yöntemini arabaya su giriyorsa kaynağı bulma rehberimizde anlattık.

Taban Sacındaki Lastik Tapalar: Eksik veya Yerinden Çıkmış Tapalar

Araç gövdesi üretim sırasında boya ve pas önleyici banyolara daldırılır. Banyodaki sıvının gövdeden boşalabilmesi, montajda bazı noktalara ulaşılabilmesi ve gövde boşluklarına koruyucu vaks püskürtülebilmesi için taban sacında farklı çaplarda delikler bırakılır. Bu delikler sonradan lastik ya da plastik tapalarla, bazıları da yapışkanlı yamalarla kapatılır. Taban lastik tapası basit bir parçadır; ancak yerinde değilse araç tabanından su giriyor demektir ve tekerleklerin yoldan sıçrattığı su doğrudan halının altına ulaşır.

Tapalar neden yerinden çıkar ya da işlevini yitirir?

• Araç altında yapılan işler: Egzoz, alt muhafaza, LPG hattı ya da pas önleyici alt kaplama uygulaması sırasında sökülen bir tapa yerine takılmamış ya da yarım oturtulmuş olabilir.
• Daha önceki bir su birikmesi: İçerideki suyu boşaltmak için çıkarılan tapa geri takılmamış olabilir.
• Yaşlanma: Lastik zamanla sertleşir, büzülür ve sac yuvanın kenarını kavrayamaz hâle gelir.
• Darbe ve sürtünme: Kasise, kaldırıma ya da yoldaki bir cisme sürten alt gövde, tapayı yuvasından oynatabilir.
• Basınçlı alt yıkama: Yakından tutulan yüksek basınçlı su, kenarı gevşemiş bir tapayı yerinden kaldırabilir.
• Yanlış malzeme: Kaybolan tapanın yerine ölçüsü tutmayan bir tapa, bant ya da silikon konmuş olabilir.

Tapa kaynaklı sızıntının ipuçları

Tapadan gelen su, park hâlinde yağan yağmurda pek görülmez; çünkü tabanın altına düşen yağmur, deliğe yukarı doğru tırmanmaz. Islaklık daha çok yağmurlu yolda sürüşten sonra ya da derin bir birikintiden geçince artar. Suda kum, çamur veya yol tozu bulunması ve ıslaklığın kapı ya da direk tarafındaki kenardan değil, halının altındaki bir noktadan dışa doğru yayılması da bu kaynağı destekler. Tavandan ya da kapıdan gelen su ise genellikle halıya bir kenardan girer ve çoğu zaman daha berraktır.

Tapaları kendiniz nasıl kontrol edebilirsiniz?

1. Paspası çıkarın. Halı birçok araçta eşik kaplamasının altına girer ve koltuk raylarıyla sabitlenir; zorlamadan kaldırabildiğiniz bir köşe varsa altını fenerle inceleyin.
2. Taban sacındaki yuvarlak ya da oval tapaları bulun. Her birinin yuvasına tam oturduğunu, kenarının kalkmadığını ve çatlak olmadığını kontrol edin. Tapanın çevresindeki pas halkası ya da çamur izi, oradan su geçtiğini gösterir.
3. Aracın altına dışarıdan, yere eğilerek fenerle bakın. Alt muhafazası olmayan bölgelerde tapaların dış yüzü görülebilir; boş kalmış bir delik kolayca seçilir.
4. Yalnız krikoyla kaldırılmış bir aracın altına kesinlikle girmeyin; ayrıntılı alt kontrol, lift ya da uygun sehpalarla atölyede yapılmalıdır.

Eksik bir tapa bulduysanız deliği köpük, bant ya da silikonla doldurmayın; doğru ölçüde bir tapa takılmalı, yuvada pas başladıysa önce temizlenip korunmalıdır. Biriken suyu boşaltmak için tabana yeni delik açmak da yanlış bir çözümdür: Matkabın bıraktığı boyasız kenar zamanla paslanır ve ileride yoldan gelen suya ikinci bir kapı açar.

Arka Kapı Nem Bariyeri ve Kapı İçi Tahliyeler

Arka kapıdan su giriyorsa kusur her zaman gözle görülen kapı fitilinde değildir; çoğu zaman kapının içindeki düzen bozulmuştur. Bir oto kapısının içi iki bölüm gibi düşünülebilir: Cam ile dış sac arasında kalan ıslak taraf ve döşemenin bulunduğu kuru taraf. Cam inip kalkarken dış sıyırıcı fitilden süzülen yağmur suyu ıslak tarafta aşağı iner ve kapının alt kenarındaki tahliye deliklerinden dışarı çıkar. Kapı gövdesinin içine su girmesi bu yüzden bir arıza sayılmaz. Kuru tarafı koruyan şey, iç sacdaki servis açıklıklarını kapatan nem bariyeridir. Bu bariyer birçok araçta siyah, yapışkan butil macunla tutturulmuş plastik bir folyo; bazı yeni modellerde ise sert plastik ya da köpük bir taşıyıcı paneldir.

Nem bariyeri neden görevini yapamaz?

Cam krikosu, kilit motoru ya da hoparlör değişimi gibi işlerde kapı döşemesi ve folyo sökülür. Folyo sökülürken yırtılırsa, geri takılırken butil macuna tam bastırılmazsa ya da koli bandıyla tutturulursa ilk yağmurlarda su döşemenin arkasına geçer. Bazı araçlarda folyonun hiç takılmadan bırakıldığı da görülür. Döşemenin arkasına geçen su alt kenardan eşiğe damlar, halının kapıya yakın kenarını ıslatır ve oradan arka ayak boşluğuna yayılır. Hoparlör veya kriko değişiminin ardından başlayan ıslaklığı kapıdan su girmesi ve nem bariyeri kontrolü yazımızda ayrıca ele aldık. Kapı içindeki cam mekanizmasıyla ilgili işler için cam kriko tamiri sayfamızı inceleyebilirsiniz; döşeme söküldüğünde nem bariyerinin eksiksiz kapatılması da bu işin bir parçasıdır.

Tıkanan kapı tahliyeleri

Kapının alt kenarındaki tahliye delikleri yaprak, çamur, kum ve zamanla katılaşan alt kaplama malzemesiyle tıkanabilir. Su dışarı atılamayınca kapının içinde birikir; seviye yükseldikçe nem bariyerinin alt kenarına ve kablo geçişlerine ulaşır, oradan kuru tarafa taşar. Kapı içinde bekleyen su cam motorunu, kilit ünitesini ve sacın iç yüzünü de nemle baş başa bırakır. Biriken suyun mekanizmalara verdiği zararı kapı içi su tahliye deliklerinin tıkanması yazımızda ayrıntılı anlattık.

Arka kapıdan su giriyor mu? Basit bir kontrol

1. Önce belirtilere bakın: Kapıyı açarken alt kenardan su boşalıyorsa ya da kapıyı kapatırken çalkalanma sesi duyuyorsanız tahliyeler tıkalıdır.
2. Kapının alt yüzündeki tahliye deliklerini bulun; birçok araçta bunlar birkaç küçük yarık ya da delikten oluşur.
3. Delikleri plastik bir kablo bağının ucuyla nazikçe açın. Sivri metal kullanmayın; boyayı çizdiğiniz nokta pas için başlangıç olur.
4. Cam kapalıyken camın dış kenarı boyunca, sıyırıcı fitilin üzerine yavaşça yarım bardak su dökün. Su kısa sürede alt deliklerden dışarı çıkmalıdır.
5. Bu sırada içeride bir yardımcı, döşemenin alt kenarını ve eşik tarafındaki halıyı fenerle izlesin. Döşemenin arkasından su geliyorsa nem bariyeri ya da kablo geçişi sorunludur.

Tavandan ve Arka Direklerden İnen Su

Tavana ulaşan su kabine çoğunlukla direklerin içinden iner. Arka direkten süzülen su, koltuk sırtlığının arkasından ya da yan kaplamaların içinden minderin altına, oradan da arka ayak boşluğuna ulaşır. Arka koltuk altında su varsa ve aynı anda koltuk sırtlığının yan kenarları, emniyet kemeri ya da tavan döşemesinin arka bölümü de nemliyse kaynağı yukarıda aramak gerekir. Zamanlama da yol gösterir: Tavandan gelen su, araç hiç kullanılmadan, park hâlindeyken yağan yağmurun ardından görülür.

Arka sunroof ve panoramik tavan tahliyeleri

Sunroof ve panoramik tavanlar tam su geçirmez değildir; fitili aşan su, camı çevreleyen bir oluk tarafından toplanır ve köşelerdeki hortumlarla gövde içinden aşağıya, dışarıya yönlendirilir. Birçok sunroofta ve panoramik tavanda dört tahliye bulunur; bazı küçük sunrooflarda yalnız ön tahliyeler vardır. Ön hortumlar genellikle ön direklerden iner; arka hortumlar ise birçok araçta arka direklerin içinden geçer ve modele göre çoğunlukla arka tekerlek yuvasının ya da tamponun çevresinde dışarı açılır. Arka hortum tıkandığında oluğun arka köşesi taşar; hortum bağlantısından çıktığında ise su doğrudan direğin içine boşalır.

Kontrol için sunroofu açın, oluğun arka köşesine az miktarda su dökün ve dış çıkışı izleyin. Su oluğun içinde göllenip bekliyorsa ya da dışarıda hiç görünmüyorsa tahliye yolu sorunludur. Hortumu yüksek basınçlı havayla açmaya çalışmayın; basınç hortumu bağlantısından ayırıp sorunu büyütebilir. Tıkanma nedenlerini ve güvenli temizlik yöntemini sunroof su tahliye hortumu tıkanması yazımızda anlattık; tahliye temizliği, hortum yenileme ve fitil kontrolü için sunroof tamiri ve bakımı sayfamıza göz atabilirsiniz.

Arka Bölümdeki Su Kaynakları ve Kontrol Yöntemi

Aşağıdaki tablo, arka ayak boşluğunda su birikiyorsa akla gelmesi gereken kaynakları, her birinin tipik görünümünü ve sizin yapabileceğiniz ilk kontrolü bir arada gösterir. Satırları ıslaklığın zamanlamasıyla birlikte okuyun: Tek bir ipucu yanıltabilir, ama iki üç ipucu aynı kaynağı gösteriyorsa doğru yoldasınız demektir.

Ne zaman ustaya bırakmalısınız?

• Kontrol için kapı döşemesinin, eşik kaplamasının ya da arka koltuğun sökülmesi gerekiyorsa; klipsler kolay kırılır, koltuk altında kemer ve sensör bağlantıları bulunur.
• Islaklıkla birlikte hava yastığı ya da başka bir uyarı lambası yanıyorsa.
• Kabinde yakıt kokusu varsa.
• Tapa yuvasında, eşikte ya da taban sacında pas kabarması veya delinme görüyorsanız; bu durumda kaporta onarımı gerekir.
• Su birden fazla yerden geliyor gibi görünüyorsa ya da testler sonuç vermediyse.

Koltuk Altı Kablolar, Soketler ve Modüller İçin Risk

Arka taban ıslaklığını ertelememenin en önemli nedeni halının altındaki elektrik tesisatıdır. Birçok araçta ana kablo demeti kapı eşiği boyunca, eşik kaplamasının ve halının altından arkaya uzanır. Ön koltukların altında hava yastığı, kemer gerdiricisi, koltuk ısıtması ve elektrikli koltuk bağlantıları bulunur; birçok araçta hava yastığı kontrol ünitesi de orta konsolun altında, tünelin üzerindedir. Modele göre konfor elektroniği modülleri ya da başka kontrol üniteleri de koltuk altında veya halının altında yer alabilir. Bazı hibrit modellerde ise yüksek gerilim aküsü doğrudan arka koltuğun altındadır.

Koltuk altı modül ıslandı mı? Belirtiler

Aşağıdaki belirtiler ıslaklıkla aynı dönemde ortaya çıktıysa bağlantıların nem aldığından şüphelenin:

• Yağmurdan ya da yıkamadan sonra yanan, bazen kendiliğinden sönen hava yastığı uyarı lambası
• Koltuk ısıtmasının, elektrikli koltuk ayarının ya da kemer uyarısının ara ara çalışmaması
• Araç birkaç gün beklediğinde akünün beklenmedik biçimde boşalması
• Görülebilen soketlerde yeşilimsi ya da beyaz oksit tozu, kablo yalıtımında kabarma

Yapmamanız gerekenler

• Hava yastığı soketlerine dokunmayın: Hava yastığı ve kemer gerdiricisi bağlantıları (çoğu araçta sarı renklidir) kontak açıkken ayrılmamalıdır. Bu bağlantılar akü ayrıldıktan ve aracın servis bilgisinde belirtilen bekleme süresi geçtikten sonra açılır.
• Yüksek ısıyla kurutmayın: Islak modülü ya da soketi sıcak hava tabancasıyla veya saç kurutma makinesini yakın tutarak kurutmaya çalışmak plastik gövdeye ve lehim noktalarına zarar verebilir.
• Her spreyi sıkmayın: Elektrik bağlantıları için üretilmemiş ürünler soketin içinde kalıntı bırakabilir ve arızayı gizleyerek teşhisi zorlaştırabilir.
• Hibrit araçta koltuğu sökmeyin: Arka koltuğun altında yüksek gerilim aküsü bulunan bir araçta ıslaklık varsa yüksek gerilim sistemine yetkin bir servise başvurun.

Islanan tesisatta onarım seçenekleri

Onarımın kapsamı, suyun ne kadar süre ve ne kadar derine ulaştığına göre değişir. Hafif nem almış bir soket açılıp kurutulur ve uygun temizleyiciyle temizlenir. Oksit pinlere işlemişse pinler ya da soket gövdesi yenilenir; korozyon kablonun içinde ilerlemişse o bölüm değiştirilir. Modülün içine su girdiyse kart temizliği bazen yeterli olur, bazen modülün değişmesi gerekir; bazı modüller değişimden sonra araca tanıtılmalı, yani kodlanmalıdır. Hangi modüllerin ıslaklığın yerine göre risk altında olduğunu su alan araçta elektronik modüller yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz. Her durumda önce suyun girdiği yol kapatılmalıdır; aksi hâlde onarılan bağlantı ilk yağmurda yeniden ıslanır.

Derin Su Birikintisinden Geçtikten Sonra Görülen Islaklık

Sağanak yağışlarda İstanbul'un alt geçitlerinde ve çukur yollarında derin birikintiler oluşabilir. Böyle bir sudan geçen araçta su, normal yağmurda kapalı kalan yollardan içeri girer: Yerinden oynamış bir tapayı iter, tahliye deliklerinden kapının içine doğru yükselir, fitilin alt hattını aşar ve tampon arkasındaki hava tahliye menfezlerinden bagaj bölümüne ulaşabilir. Ertesi gün arka taban halısı ıslaksa ve öncesinde böyle bir geçiş yaptıysanız, olası kaynakların listesi bu yollara daralır.

Sızıntı mı, su baskını mı?

Islaklık tek tarafta ve sınırlı bir bölgedeyse genellikle eksik bir tapa ya da zayıf bir fitil sorumludur; araç su basmasına uğramamıştır. Kapı döşemelerinin alt kenarında çamur çizgisi, koltuk raylarında kum ve ön ile arka halının tamamen doymuş olması ise suyun taban seviyesinin üzerine çıktığını gösterir. Bu durumda yalnız halıyı kurutmak yetmez; tabana yakın bütün bağlantıların, koltuk altı soketlerin ve modüllerin kontrol edilmesi gerekir.

Derin sudan geçtikten sonra ilk yapılacaklar

1. Motor suyun içinde stop ettiyse yeniden çalıştırmayı denemeyin; hava emişinden su almış olabilir ve marşa basmak motora ağır zarar verebilir. Aracı çekiciyle servise götürün.
2. Islaklığın ve varsa kapı döşemesindeki su izinin fotoğrafını çekin.
3. Paspasları çıkarın; halının yüzeyindeki suyu emici bezlerle ya da ıslak-kuru süpürgeyle alın.
4. Aracı kuru bir yerde, kapıları aralık bırakarak havalandırın. Camlar kapalıyken kaloriferi sonuna kadar açmak keçedeki suyu buhara çevirir ve camlara taşır; nemin dışarı çıkabileceği bir yol bırakın.
5. Kapı tahliyelerinin açık olduğunu ve görebildiğiniz tapaların yerinde durduğunu kontrol edin.
6. Uyarı lambası yanıyorsa ya da elektrikli donanımlarda tuhaflık varsa bağlantıları beklemeden kontrol ettirin.

Halının altındaki keçe, yüzey kuruduktan sonra da nemi uzun süre saklar; tamamen kurutmak çoğu araçta koltukların sökülüp halının kaldırılmasını gerektirir. Keçenin neden önemli olduğunu ve doğru kurutma yöntemlerini ıslak araba halısı nasıl kurutulur yazımızda anlattık.

Maslak'taki atölyemizde arka kapı döşemesini söküp nem bariyerini yeniden kapatmak, tıkalı kapı ve sunroof tahliyelerini açmak, cam krikosu ile kilit mekanizmasını kontrol etmek ve ıslanan kablo bağlantılarını onarmak gibi işleri yapıyoruz. Taban sacındaki pas delinmesi kaporta ustasının, arka cam yapıştırması ise oto cam ustasının alanına girer. Kaynak net değilse aracı getirmeden önce iletişim sayfamızdaki kanallardan bize ulaşıp durumu anlatabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular