Yolcu Tarafı Ön Taban Halısı Islak: Klima Tahliye Hortumu Tıkanmış Olabilir mi?

Yağmurlu günlerde camların buğusunu almak için klimayı çalıştırdıktan sonra yolcu tarafında ön taban halısı ıslak çıkıyorsa, ilk bakılacak yerlerden biri klima tahliye hortumudur. Klima çalışırken torpidonun arkasındaki evaporatörde su yoğuşur ve bu su normalde küçük bir hortumla aracın altına bırakılır. Hortumun ucu toz, çamur ya da böcek yuvasıyla tıkanırsa veya hortum ezilirse su klima kutusunda birikir, taşar ve birçok araçta yolcu ayak boşluğuna iner. Yine de her ıslaklık klima suyu değildir; yağmur suyu ve antifriz kaçağı da benzer bir tablo oluşturabilir. Bu yazıda suyun kaynağını nasıl ayırt edeceğinizi, kendi başınıza yapabileceğiniz güvenli kontrolleri, halı altındaki tesisat için riskleri ve tahliye açıldıktan sonra doğru kurutmayı anlatıyoruz.

Klima Neden Su Üretir? Evaporatör ve Yoğuşma Suyu

Klimada soğutmayı yapan parça, torpidonun arkasındaki klima-kalorifer kutusunda duran evaporatördür. Küçük bir radyatöre benzeyen bu ince kanatçıklı peteğin içinde soğutucu akışkan buharlaşırken ısı çeker ve yüzey çok soğur. Fanın üflediği hava kanatçıkların arasından geçerken soğur ve taşıdığı nemin bir kısmını burada bırakır. Buz gibi bir bardağın dış yüzeyinin terlemesi de aynı olaydır.

Evaporatörün altındaki hazne bu damlaları toplar ve kutunun en alçak noktasındaki çıkışa yönlendirir. Su buradan kısa bir lastik hortum ya da boru aracılığıyla motor bölmesi ile kabin arasındaki ön bölme sacından geçer ve aracın altına damlar. Yani klima suyu bir arıza değil, sistemin doğal bir ürünüdür; sorun, bu suyun gitmesi gereken yere gidememesidir.

Kışın ve yağmurlu havada da su oluşur mu?

Oluşur. Yoğuşma en çok sıcak ve nemli yaz günlerinde göze çarpar; ancak İstanbul'un nemli sonbahar ve kış günlerinde de klima açık olduğu sürece evaporatör nem toplar. Camdaki buğuyu almak için A/C düğmesine bastığınızda olan da budur: Klima havadaki nemi yoğuşturup dışarı atar, cama kuru hava gider. Birçok araçta buğu çözme modu seçildiğinde ya da klima otomatik konumdayken kompresör kendiliğinden devreye girer; bu yüzden kışın klimayı hiç açmadığını düşünen sürücülerin aracında da tahliyeden su akabilir. Dış hava çok soğuduğunda ise birçok sistem kompresörü çalıştırmaz ve yoğuşma belirgin biçimde azalır.

Normalde Araç Altına Damlayan Su ile Araç İçine Akan Su

Sıcak ve nemli bir günde klimayı kullandıktan sonra aracın ön tarafının altında berrak bir su birikintisi görmek normaldir. Su çoğunlukla motor bölmesinin arkasına denk gelen, birçok araçta yolcu tarafına ya da ortaya yakın bir noktadan damlar; evaporatör üzerinde kalan nem süzüldükçe motor durduktan sonra da bir süre devam edebilir.

Bu suyun zararsız olduğunu renginden, kokusundan ve dokusundan anlarsınız: Renksizdir, kokusuzdur ve parmaklarınız arasında kaygan bir his bırakmaz. Araç altında renkli, yağlı ya da tatlımsı kokan bir sıvı varsa bu klima suyu değildir; antifriz, motor yağı veya fren hidroliği kaçağı olabilir ve ayrıca kontrol edilmelidir.

Klima suyu araç içine akıyorsa bunun iki temel yolu vardır. Ya tahliye kapanmıştır; hazne dolar ve su, kutunun birleşim yerlerine ya da kanal geçişlerine ulaşınca buralardan kabine sızar. Ya da hortumun iç taraftaki bağlantısı yerinden çıkmıştır ve su hiç birikmeden doğrudan halıya akar. Her iki durumda da aracın altı kuru kalırken yolcu ayak boşluğu ıslanır.

Klima tahliye hortumu nerede?

Çoğu araçta tahliye çıkışı ön bölme sacının alt kısmında ya da orta tünelin ön bölümündedir ve genellikle yolcu tarafına veya ortaya yakındır. Ucu kısa bir lastik dirsek, düz bir boru ya da ağzı yassı, "ördek gagası" denen tek yönlü bir lastik valf olabilir. Bazı modellerde uç motor bölmesinden görülür; bazılarında ise ancak aracın altından, çoğu zaman alt muhafaza sökülerek ulaşılır. Yeri ve biçimi markaya, modele ve kasa tipine göre değişir.

Tahliye Hortumu Tıkanınca Görülen Belirtiler

Klima tahliye hortumu tıkanması genellikle birbirini tamamlayan birkaç belirtiyle kendini gösterir. Aşağıdakilerden birkaçını bir arada fark ediyorsanız klima tahliyesi güçlü bir aday hâline gelir:

• Yolcu tarafı ayak boşluğunda su: Halı çoğu zaman önce torpido altına ve orta konsolun yanına yakın kısımdan ıslanır, ıslaklık zamanla arkaya yayılır.
• Klima kullandıkça artan ıslaklık: Yağmur yağmayan kuru günlerde bile klimalı bir sürüşten sonra halı daha da ıslanır.
• Araç altında su izi olmaması: Nemli bir günde klimayla sürdükten sonra aracın altı kuru kalıyorsa, yani klima suyu araç altına damlamıyorsa tahliye yolu çalışmıyor olabilir.
• Torpido arkasından çalkalanma sesi: Kalkışta, frende ya da virajda haznede biriken suyun çalkalanma sesi duyulur.
• Torpido altından su damlaması: Torpido gözünün altından ya da orta konsolun yan kaplamasının kenarından su damlar.
• Rutubet ve küf kokusu: Fan çalıştığında havalandırmadan nemli, bayat bir koku gelir.
• Daha sık buğulanan camlar: Kabindeki su buharlaştıkça camlar çabuk buğulanır, buğu geç gider.
• Hava çıkışlarından su zerreleri: Hazne tamamen dolduğunda, seyrek de olsa fan suyu kanallara taşıyabilir.

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin teşhis sayılmaz. Çalkalanma sesi silecek altındaki su kanalı tıkandığında da duyulabilir; buğulanma ve koku ise kabine hangi yoldan su girerse girsin ortaya çıkar. Bu yüzden sıradaki adım, suyun ne olduğunu ve ne zaman geldiğini ayırt etmektir.

Klima Suyu mu, Yağmur Suyu mu, Antifriz mi? Ayırt Etme

Ön ayak boşluğunu ıslatan sıvı genellikle üç kaynaktan birinden gelir: klima yoğuşma suyu, dışarıdan giren yağmur suyu ya da kalorifer peteğinden sızan antifriz (soğutma sıvısı). Halının en ıslak yerine beyaz bir kâğıt havlu bastırıp sıvının rengine, kokusuna ve dokusuna bakmak, ardından ıslaklığın hangi koşulda arttığını not etmek çoğu zaman yeterli ipucunu verir.

Tablodaki önemli bir kesişime dikkat edin: Silecek altındaki su kanalı tıkandığında yağmur suyu, klimanın temiz hava girişinden fan kutusuna ulaşıp tıpkı klima suyu gibi torpido altından halıya inebilir. Bu durumda ıslaklık yağmurdan sonra artar ve suda çoğu zaman yaprak kırıntısı bulunur; ayrıntıları silecek altı su kanalının tıkanmasını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Sunroof'lu araçlarda ön tahliye hortumları genellikle ön direklerin içinden aşağı iner; biri tıkanır ya da yerinden çıkarsa su ön direk dibinden ayak boşluğuna ulaşır ve klima suyuyla karıştırılabilir. Bu durumu sunroof su tahliye hortumu tıkanmasını ele aldığımız yazıda anlattık; kaynak sunroof kanallarıysa sunroof tamiri ve bakımı kapsamında kanallar ve hortumlar birlikte kontrol edilir.

Antifriz ihtimalini ayrıca ciddiye alın. Kalorifer peteği de klima kutusunun içinde durduğu için sızıntısı benzer bir bölgede görülür; ancak camın iç yüzünde silindikçe yayılan yağlı buğu ve tatlımsı koku klima suyunda olmaz. Bu işaretler varsa kalorifer peteği kaçağının belirtilerini anlattığımız yazıya göz atın ve soğutma sıvısı seviyesini kontrol ettirin. Soğutma sıvısı zehirlidir; ıslak bölgeye çıplak elle dokunmayın.

Tahliyeyi Tıkayan Nedenler: Toz, Böcek Yuvası ve Ezilmiş Hortum

Klima tahliyesi dar bir yoldur ve tıkanması için büyük bir arıza gerekmez. Başlıca nedenler şunlardır:

Toz, yaprak ve çamurlaşan tortu

Klimanın temiz hava girişi silecek altındaki ızgaralı bölümdedir. Polen filtresi buradan gelen toz ve yaprak kırıntılarını tutar; ancak filtre uzun süre değiştirilmemişse, yanlış takılmışsa ya da yerinde yoksa kirin bir kısmı evaporatöre ve haznesine ulaşır. Yoğuşma suyuyla karışan toz zamanla çamurlaşıp çıkış ağzında birikir. Nemli evaporatör yüzeyinde üreyen mikroorganizmaların oluşturduğu kaygan, jöle kıvamındaki tabaka da bu tortuya eklenir; hem tıkanmayı hızlandırır hem de havalandırmadan gelen küf kokusunun kaynağı olur.

Böcek ve örümcek yuvaları

Tahliye ucu aracın altında, karanlık ve korunaklı bir noktada açıkta durur. Uzun süre hareketsiz kalan araçlarda örümcekler, bazı eşek arısı türleri ve başka böcekler bu ağzı yuva yapmak için kullanabilir; ağdan ya da çamurdan oluşan küçük bir tıkaç suyun çıkışını kapatmaya yeter. Bu yüzden uzun süre garajda bekleyen bir araçta klima yeniden yoğun kullanılmaya başlandığında sorun birden ortaya çıkabilir.

Ezilmiş, kıvrılmış ya da yerinden çıkmış hortum

Yumuşak lastikten yapılan tahliye hortumu; alttan gelen bir darbeyle, yüksek bir kasise ya da kaldırım kenarına sürtünce, alt muhafaza yanlış takıldığında veya egzoz, şanzıman ve motor takozu çevresinde yapılan bir işlem sırasında ezilebilir ya da katlanabilir. Torpidonun söküldüğü işlerden sonra, örneğin kalorifer peteği değişiminde, hortumun iç bağlantısı tam oturtulmamışsa su tahliyeye hiç ulaşmadan kabine boşalır. Tek yönlü lastik valf yaşlanıp sertleştiğinde ya da kirle yapıştığında da su çıkamaz. Daha seyrek bir neden de araç altına antipas ya da taban kaplaması uygulanırken ucun maskelenmemesi veya sonradan takılan bir alt koruma plakasının ucu kapatmasıdır.

Ön Taban Halısı Islak mı? Kendiniz Yapabileceğiniz Güvenli Kontroller

Ustaya gitmeden önce birkaç basit gözlemle suyun kaynağını büyük ölçüde daraltabilirsiniz. Aşağıdaki kontrollerin hiçbiri aracın altına girmenizi ya da kaplama sökmenizi gerektirmez:

1. Islaklığın zamanını not edin. Halı yağmurdan ve yıkamadan sonra mı, yoksa kuru havada klima kullandıktan sonra mı ıslanıyor? Birkaç gün paspası kaldırıp halıyı yoklamak bunu netleştirir.
2. Kâğıt havlu testi yapın. Halının en ıslak yerine beyaz bir kâğıt havlu bastırın; rengi, kokuyu ve kayganlığı yukarıdaki tabloyla karşılaştırın.
3. Soğutma sıvısı seviyesine bakın. Motor tamamen soğukken genleşme kabındaki seviyeyi kabın üzerindeki işaretlerle karşılaştırın. Motor sıcakken kapağı kesinlikle açmayın; sistem basınçlıdır ve fışkıran sıvı ciddi yanıklara yol açabilir.
4. Damlama testini yapın. Nemli bir günde aracı kuru ve düz bir zemine park edin, motor çalışırken klimayı açıp fanı orta kademeye alın ve bir süre sonra aracın ön altına bakın. Nemli havaya rağmen hiç damlama yoksa ve halı ıslanmaya devam ediyorsa tıkanıklık güçlü bir ihtimaldir. Bu testi kapalı garajda yapmayın; egzoz gazı tehlikelidir.
5. Polen filtresine ve silecek altına bakın. Kullanım kılavuzunuz filtrenin torpido gözünün arkasından değiştirilebildiğini söylüyorsa çıkarıp bakın; yaprak, toprak ya da ıslaklık, kirin hazneye ulaşmış olabileceğini gösterir. Silecek altındaki ızgarada biriken yaprakları da temizleyin.
6. Uç kolayca görülüyorsa yoklayın. Tahliye ucu motor bölmesinden ya da araç altına girmeden görülebiliyorsa eldiven takıp lastik ucu hafifçe sıkın veya ağzındaki görünür kiri alın. Tıkanıklık açılırsa birikmiş su bir anda boşalabilir; altına bir kap ya da bez koyun. Gelen suyun kirli ve kokulu olması, haznede uzun süre beklediğini gösterir.

Bunları yapmayın

• Tahliye ağzına uzun ve sert bir tel, şiş ya da tornavida sokup zorlamayın; hortum delinebilir, iç bağlantı yerinden çıkabilir, bazı tasarımlarda tel evaporatöre kadar ulaşıp gaz kaçağına yol açabilir.
• Tahliyeye kompresörden yüksek basınçlı hava ya da basınçlı yıkama makinesiyle su vermeyin; basınç hortumu iç bağlantısından ayırabilir.
• Yalnızca krikoyla kaldırılmış bir aracın altına girmeyin; uca alttan ulaşmak gerekiyorsa işi lifti olan bir atölyeye bırakın.
• Suyu boşaltmak için tabana delik açmayın; delik paslanmaya, su ve toz girmesine yol açar, asıl sorunu da çözmez.
• Islak halının altındaki soketleri kontak açıkken sökmeye ya da kurusun diye açıp kapamaya çalışmayın. Koltuk altındaki, birçok araçta sarı renkli olan hava yastığı bağlantılarına ancak akü bağlantısı kesildikten ve servis bilgisindeki bekleme süresine uyulduktan sonra dokunulmalıdır.

Islanan Halı Altındaki Kablo Tesisatı ve Modüller İçin Risk

Islak halı yalnızca bir konfor sorunu değildir. Birçok araçta ana kablo demetleri ön ayak boşluğunda, halının altından ve marşpiyel kaplamalarının kenarından geçer. Bazı modellerde sigorta kutusu, gövde kontrol modülü ya da başka elektronik üniteler yolcu ayak boşluğunun yan kaplamasının arkasında veya halının hemen altındadır. Fan motoru ve hız kontrol rezistansı da birçok araçta torpido gözünün altında, taşan suyun ilk ulaştığı bölgeye yakındır.

Halının altındaki kalın yalıtım keçesi suyu sünger gibi tutar; üst yüzey kurumuş görünse bile keçe uzun süre ıslak kalır ve tesisatı nemli bir ortamda bırakır. Sonuçları genellikle şöyle ortaya çıkar:

• Soket uçlarında yeşilimsi ya da beyaz oksitlenme ve temassızlıklar.
• Ara ara yanıp sönen uyarı lambaları; koltuk altı bağlantıları etkilenmişse hava yastığı uyarısı.
• Merkezi kilit, elektrikli cam ve aydınlatmada düzensiz davranışlar.
• Araç park hâlindeyken aküyü boşaltan kaçak akım.
• Fan motorunda ses, bazı kademelerin çalışmaması ya da fanın tamamen durması.
• Uzun vadede taban sacında, özellikle keçenin altında kalan bölgede paslanma.

Oksitlenmenin can sıkıcı yanı, su kuruduktan sonra da ilerleyebilmesidir. Halı ciddi biçimde ıslandıysa ve elektriksel belirtiler başladıysa kurutmayla yetinmeyip bağlantıları kontrol ettirin. Hangi modülün hangi belirtiyle risk altında olduğunu su alan araçta elektronik modüllerin arıza belirtilerini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Ne Zaman Ustaya Gitmeli? Onarım Seçenekleri

Tahliye ucuna ancak araç kaldırılarak ulaşılabiliyorsa, ucu temizlediğiniz hâlde halı birkaç gün içinde yeniden ıslanıyorsa ya da suyun klimadan mı yağmurdan mı geldiğini ayırt edemiyorsanız işi bir atölyeye bırakmak daha doğrudur. Şu durumlarda ise beklemeden başvurun:

• Kâğıt havluda renk, tatlımsı koku ya da camda yağlı buğu varsa (olası antifriz kaçağı).
• Uyarı lambaları, kilit ve cam aksaklıkları ya da akü boşalması gibi elektriksel belirtiler başladıysa.
• Halıya bastırdığınızda su çıkıyorsa, yani alttaki keçe dolmuşsa.
• Kısa süre önce torpido sökülerek bir işlem yapıldıysa.

Onarımın kapsamı, tıkanıklığın yerine ve suyun ne kadar süre beklediğine göre değişir:

• Tahliye ucunun açılması: Uçtaki tıkanıklık yumuşak ve uygun aletlerle temizlenir; lastik valf temizlenir ya da sertleşmişse yenilenir.
• Hortumun düzeltilmesi veya değişimi: Ezilmiş, çatlamış ya da yerinden çıkmış hortum yeniden oturtulur veya değiştirilir ve ezilmeyecek bir güzergâhtan geçirilir.
• Hazne ve evaporatör temizliği: Çamurlaşmış tortu temizlenir; birçok araçta evaporatöre tahliye ağzından ya da filtre yuvasından uygun bir köpüklü temizleyiciyle ulaşılabilir ve polen filtresi de yenilenir.
• İç bağlantı ve kutu sorunları: Hortumun kutu tarafındaki bağlantısı çıkmışsa ya da klima kutusu çatlamışsa bazı araçlarda torpidonun kısmen veya tamamen sökülmesi gerekebilir; bu kapsamlı iş, araç görülerek planlanır.
• Halı, keçe ve elektrik kontrolü: Islaklık yayılmışsa koltuk ve kaplamalar sökülerek halı kaldırılır, keçe kurutulur; oksitlenmiş bağlantılar temizlenir ya da onarılır.

İstanbul Maslak'taki atölyemizde araç elektriği ve klima işlerinin yanında sunroof, kapı kilidi ve cam mekanizmalarıyla da çalışıyoruz; bu sayede klima tahliyesini, sunroof kanallarını, fitilleri ve ıslanan soketleri birlikte değerlendirebiliyoruz. Önce durumu görmemizi isterseniz iletişim sayfamızdan fotoğraf ve videoyla bize ulaşabilirsiniz.

Tahliye Açıldıktan Sonra Kurutma ve Koku Önleme

Tıkanıklık giderildikten sonra önce sorunun çözüldüğünü doğrulayın: Nemli bir günde klimayı çalıştırıp aracın altına bakın. Düzenli bir damlama görüyorsanız su artık doğru yoldan çıkıyordur.

Halıyı ve keçeyi kurutmak

• Paspasları çıkarıp araç dışında ayrı ayrı kurutun.
• Halı yüzeyindeki suyu emici bezlerle bastırarak alın; su çekebilen ıslak-kuru bir elektrikli süpürge bu aşamada çok işe yarar.
• Halının kenarını marşpiyel tarafından hafifçe kaldırıp alttaki keçeyi yoklayın. Keçe ıslaksa yalnız yüzeyi kurutmak yetmez; koltuk ve bazı kaplamalar sökülüp halının kaldırılması gerekir. Klipslere ve koltuk altı bağlantılarına dikkat isteyen bu işi atölyeye bırakmanız daha sağlıklıdır.
• Hava kuru ve güneşliyse aracı güvenli bir yerde kapıları ya da camları aralık bırakarak havalandırın.
• Sürüşte kaloriferi ayak bölgesine yönlendirin ve hava girişini dış hava konumunda tutun; iç sirkülasyon nemi kabinde hapseder.
• Nem alıcı torbalar yardımcı olur, ancak ıslak keçeyi tek başlarına kurutamaz.
• Aracın içinde gözetimsiz elektrikli ısıtıcı ya da uzatma kablosu bırakmayın; ıslak ortamda bu, yangın ve kısa devre riski taşır.

Keçenin nasıl kaldırılıp kurutulacağını ıslak araba halısının ve yalıtım keçesinin kurutulmasını anlattığımız rehberde adım adım bulabilirsiniz.

Kokuyu kaynağında önlemek

Klimadan gelen küf kokusu çoğunlukla evaporatör ve hazne üzerindeki biyolojik tabakadan, halıdan gelen koku ise tam kurumamış keçeden kaynaklanır. Kokuyu parfümle bastırmak yerine kaynağını giderin:

• Evaporatörü uygun bir köpüklü temizleyiciyle temizletin ve polen filtresini bakım planındaki aralıklarla değiştirin.
• Varış noktanıza yaklaşırken A/C düğmesini kapatıp fanı bir süre çalışır bırakın; evaporatör kurur, mikroorganizmaların üreyeceği ortam azalır.
• Silecek altındaki ızgarayı yapraklardan arındırın; temiz hava girişine giren kir hem filtreyi hem hazneyi kirletir.
• Koku halı kuruduğu hâlde geçmiyorsa keçe küflenmiş olabilir; bu durumda keçenin değiştirilmesi gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular