Cabrio Yan Camları Tenteye Tam Oturmuyor: Cam Ayarı Kaynaklı Su Sızıntısı ve Rüzgar Sesi

Yağmurdan ya da yıkamadan sonra kapı döşemesinin üstünde su görüyor, hız arttıkça yan camın üst kenarından ıslık sesi duyuyorsanız ve cabrio camdan su giriyor diye çözüm arıyorsanız, ilk akla gelen fitil değişimi olsa da sorun her zaman fitilde değildir. Çerçevesiz cabrio camları, tente fitiline ancak doğru yükseklikte, doğru eğimde ve doğru öne-arkaya konumda durduklarında sızdırmazlık sağlar. Kriko değişimi, kapı onarımı, akünün sökülmesiyle silinen cam konumu ya da yıllar içinde mekanizmada oluşan boşluk bu dengeyi bozabilir. Bu yazıda cam ayarı kaynaklı sızıntıyı fitil aşınmasından nasıl ayırt edeceğinizi, evde hangi kontrolleri güvenle yapabileceğinizi ve atölyede ayarın hangi sırayla yapıldığını anlatıyoruz.

Çerçevesiz Camlar Tente Fitiline Nasıl Oturmalı?

Kapısı çerçeveli bir otomobilde cam, kapının metal çerçevesi boyunca uzanan fitilli bir kanalda hareket eder; cam kapandığında ön, üst ve arka kenarı bu kanalın içinde kalır. Cabrio araçların büyük çoğunluğunda ise kapı camı çerçevesizdir. Cam kapıdan serbestçe yükselir ve sızdırmazlığı, karşısındaki fitillere kendi baskısıyla yaslanarak sağlar. Bu yüzden camın konumu, çerçeveli bir kapıya göre çok daha belirleyicidir: Birkaç milimetrelik bir kayma bile suyun ve havanın içeri girmesine yetebilir.

Tente kapalıyken yan cam üç ayrı hatta temas eder:

• Üst kenar: Tente iskeletinin yan rayına takılı fitile girer. Birçok modelde bu fitilin dudakları camın iç ve dış yüzüne yaslanır; cam, fitili boydan boya eşit biçimde ve hafifçe ezmelidir.
• Ön kenar: A direği boyunca uzanan fitile ve ön cam çerçevesinin üst köşesine dayanır. Tentenin ön kirişiyle A direğinin buluştuğu bu köşe, hem su hem rüzgar sesi açısından en hassas noktalardan biridir.
• Arka kenar: Dört kişilik cabriolarda arka yan camla karşılaşır. İki camın buluştuğu dikey hatta modele göre ya bir ara fitil bulunur ya da camlar belirli bir aralıkla karşı karşıya gelir. İki kişilik modellerde cam genellikle tentenin arka yan bölümündeki fitile oturur.

Doğru ayarlanmış bir cam, park hâlindeyken olduğu kadar yüksek hızda da fitile yaslanmış kalmalıdır. Araç hızlandıkça camın dış yüzeyinden akan havanın basıncı düşer; kabin içindeki basınç dışarıdakinden yüksek kaldığı için çerçevesiz cam dışa doğru itilir. Bu nedenle cam, tente kapalıyken hafif bir içe yatıklıkla ve fitile önceden bastıracak şekilde ayarlanır. Bu ön baskı yetersizse cam, araç dururken sızdırmasa bile otoyol hızında fitilden ayrılır; ıslık sesi ve yandan gelen yağmurda su girmesi tam da bu aşamada başlar. Baskı fazlaysa cam fitili zorlar, fitilin dudakları kısa sürede yıpranır ve cam motoru her kapanışta gereğinden fazla yüklenir.

Cabrio Camdan Su Giriyorsa: Cam Ayarı Bozulduğunda Görülen Belirtiler

Cam ayarındaki bozulma çoğu zaman tek bir belirtiyle değil, birkaç küçük işaretin bir araya gelmesiyle kendini gösterir. Cabrio yan cam su sızdırıyorsa ya da yolda daha önce duymadığınız bir ses başladıysa aşağıdaki işaretlere dikkat edin:

• Yağmurdan veya yıkamadan sonra kapı döşemesinin üst kenarında, kol dayamada ya da koltuğun kapı tarafındaki yan bölümünde su damlaları.
• Tente iç döşemesinin yan kenarlarında, cam hattı boyunca uzanan lekeler veya nem.
• Belirli bir hızın üzerinde camın üst köşesinden ya da ön ve arka camın birleştiği yerden gelen ıslık veya uğultu.

Sorun Genellikle Ne Zaman Başlar?

Bu belirtilerin çoğu fitil aşınmasında da görülebilir. Aradaki farkı anlamanın en kolay yolu, sorunun ne zaman başladığını hatırlamaktır. Sızıntı ya da ses aşağıdaki durumlardan birinin ardından ortaya çıktıysa, fitilden önce camın konumundan şüphelenmek gerekir:

• Cam krikosu, cam motoru ya da kapı camı değişimi; kapı döşemesinin herhangi bir nedenle sökülüp takılması.
• Akünün sökülmesi, tamamen boşalması veya değiştirilmesi. Birçok modelde bu durumda camın öğrenilmiş üst noktası ve kısa iniş ayarı silinebilir.
• Kapıda kaporta onarımı, menteşe değişimi ya da kapı sarkmasına bağlı kilit karşılığı ayarı.
• Tente kumaşı, tente iskeleti veya ön kilit üzerinde yapılan bir onarım.
• Kış aylarına girilmesi. Soğukta kauçuk sertleşir; esnekliği azalan fitil, camın bıraktığı küçük boşluğu yazın olduğu gibi kapatamaz.

Cam Yüksekliği, Eğimi ve Öne-Arkaya Konumu

Çerçevesiz cam ayarı, birbirini etkileyen birkaç ayardan oluşur. Ayar noktalarının yeri ve biçimi markaya, hatta aynı markanın farklı kasalarına göre değişir; çoğu araçta bunlara ulaşmak için kapı döşemesinin ve arkasındaki yalıtım folyosunun sökülmesi gerekir. Yine de hangi ayarın neyi etkilediğini bilmek, belirtileri doğru tarif etmenizi ve atölyede yapılan işlemi anlamanızı kolaylaştırır.

Yükseklik: Cam Fitile Ne Kadar Giriyor?

Camın üst durma noktası, üst kenarın fitile ne kadar gömüleceğini belirler. Bu nokta bazı tasarımlarda krikodaki ya da kılavuz raydaki mekanik bir dayamayla, birçok yeni modelde ise cam motorunun elektronik olarak öğrendiği konumla belirlenir. Cam yeterince yükselmezse üst kenar fitilin dudaklarına yalnızca değer ve su, dudak ile cam arasındaki boşluktan içeri yürür. Fazla yükselirse fitil gereğinden çok ezilir, kapı kapanırken de cam fitilin dudağına çarpar. Kısa iniş özelliği olan araçlarda iniş mesafesi de yükseklikle birlikte değerlendirilir: Kapı açıldığında yeterince inmeyen bir cam, her kapanışta fitili biraz daha yıpratır.

Eğim: Cam İçe mi Dışa mı Yatık?

Eğim, camın üst kenarının araç içine ya da dışına doğru ne kadar yatık durduğunu ifade eder ve fitile uygulanan baskıyı belirler. Dışa yatık bir cam yüksek hızda kolayca fitilden ayrılır; cabrio rüzgar sesi şikâyetlerinde ilk bakılan noktalardan biri de budur. Fazla içe yatık bir cam ise fitilin iç dudağını ezer ya da dudağın altına girerek suyu doğrudan iç tarafa yönlendirir. Eğim birçok kapıda kılavuz rayların alt ve üst bağlantılarındaki oval ayar delikleriyle ya da eksantrik ayar elemanlarıyla değiştirilir.

Öne-Arkaya Konum ve Paralellik

Fitil Aşınması ile Cam Ayarı Sorununu Ayırt Etme

Sızıntının cam ayarından mı fitilden mi kaynaklandığını anlamak, gereksiz parça değişiminin önüne geçer. İki sorun aynı belirtiyi verebilir, ancak arkalarında bıraktıkları izler farklıdır. Cabrio tente fitili su alıyor gibi görünse bile, fitili değiştirmeden önce aşağıdaki gözlemleri yapmanızda fayda var:

Su her zaman camdan gelmeyebilir. Damlalar tente iç döşemesinin ortasındaki dikiş hatlarından geliyorsa kumaşa ve dikişlere bakmak gerekir; bu konuyu tente kumaşının dikiş atması ve su sızdırması yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık. Halı ıslak olduğu hâlde cam kenarında ve kapı döşemesinin üstünde iz yoksa, su kapının içinden geliyor olabilir. Kapı içine giren su normalde alt kenardaki deliklerden dışarı atılır; bu yol tıkandığında ya da döşemenin arkasındaki yalıtım folyosu yırtıldığında su kabine ulaşır. Bu ihtimali kapı içi su tahliye deliklerinin tıkanması yazısında anlattık.

Kendiniz Yapabileceğiniz Güvenli Kontroller

1. Tenteyi tam kapatın: Tentenin sonuna kadar kapandığından, ön kilidin kilitlendiğinden ve gösterge panelinde tenteyle ilgili bir uyarı kalmadığından emin olun. Ardından kapıyı bir kez açıp kapatın; böylece cam kısa inişten sonra normal konumuna çıkar.
2. Kâğıt testi yapın: Camı biraz indirin, ince bir kâğıt şeridini cam ile fitil arasında kalacak şekilde tutun ve camı kapatın. Kâğıdı yavaşça çektiğinizde belirgin bir direnç hissetmelisiniz. Testi camın üst kenarı boyunca, ön köşeden arka köşeye kadar birkaç noktada tekrarlayın ve direncin nerede kaybolduğunu not edin.
3. Işık testi yapın: Karanlık bir garajda bir kişi araç içinden fitil hattı boyunca el feneri tutarken siz dışarıdan bakın. Işığın sızdığı yerler, cam ile fitilin birbirine değmediği bölümlerdir.
4. Fitilleri inceleyin: Tente yan rayındaki ve A direğindeki fitillerde yırtık, çatlak, yuvasından çıkmış bölüm ya da içe katlanmış dudak olup olmadığına bakın. Parmağınızla hafifçe bastırdığınızda sağlam bir fitil eski biçimine döner.
5. İki tarafı karşılaştırın: Aracın önünden ve yanından bakarak iki tarafın cam hattını kıyaslayın. Yalnızca bir taraftaki kademe ya da farklı yatıklık, ayar sorununu güçlü biçimde düşündürür.
6. Kısa iniş işlevini gözleyin: Aracınızda bu özellik varsa, kapıyı açtığınızda camın bir miktar indiğini ve kapattığınızda yeniden fitile yükseldiğini kontrol edin. Bu döngü düzgün çalışmıyorsa sorun ayardan önce elektronik öğretmede ya da mekanizmada olabilir.

Yapmamanız Gerekenler

• Cam ile fitil arasındaki boşluğu silikon, mastik ya da bantla kapatmaya çalışmayın. Bu malzemeler fitile ve cama yapışır, camın hareketini engelleyebilir ve sonraki onarımı zorlaştırır.
• Kapanmayan camı elle yukarı itmeyin, motor çalışırken zorlamayın. Kriko dişlileri, tel ve cam tutucular bu tür bir yüke göre tasarlanmamıştır.
• Donmuş fitile ya da cama sıcak su dökmeyin. Ani sıcaklık farkı camı çatlatabilir; donmuş hâldeyken zorlanan fitil ise yırtılabilir.

Ne Zaman Ustaya Göstermelisiniz?

• Kâğıt testinde direncin bir bölgede tamamen kaybolduğu, fitilin ise sağlam göründüğü durumlar.
• Cam her inip kalkışta farklı yükseklikte duruyorsa ya da tam kapalıyken elle hafifçe yoklandığında belirgin bir boşluk hissediliyorsa.
• Kısa iniş işlevi çalışmıyorsa, cam kapanırken geri iniyorsa ya da tente kapandıktan sonra camlar yükselmiyorsa.
• Tente ön kilidi tam kapanmıyor, kilitlenirken zorlanıyor ya da gösterge panelinde uyarı veriyorsa.
• Su kapı döşemesine, halının altına veya kapı içindeki elektrik bağlantılarına ulaşmışsa. Uzun süre ıslak kalan halı ve yalıtım keçesi koku yapar, bağlantılarda oksitlenmeye yol açabilir.

Cam Krikosu ve Kılavuzlardaki Aşınmanın Ayara Etkisi

Ayar ne kadar özenle yapılırsa yapılsın, camı taşıyan mekanizma boşluk yapıyorsa cam o konumda kalmaz. Çerçevesiz kapılarda cam, çerçeveli kapılardaki gibi kenarlarından bir kanala tutunmadığı için bütün yükünü cam kriko, kılavuz raylar ve camı alttan kavrayan tutucular taşır. Bu parçalardaki küçük bir aşınma, camın üst kenarında çok daha büyük bir oynamaya dönüşür.

Mekanizmadaki aşınmayı düşündüren işaretler şunlardır:

• Cam tamamen kapalıyken elle yoklandığında içe-dışa ya da öne-arkaya oynuyor.
• Cam her kapanışta aynı noktada durmuyor; bazen fitile tam giriyor, bazen biraz aşağıda kalıyor.
• Cam inip kalkarken tıkırtı, gıcırtı ya da kesik kesik hareket var; hareketin bir bölümünde yavaşlıyor.
• Kapı kapatıldığında camdan tıngırtı geliyor.
• Kısa iniş mesafesi günden güne değişiyor ya da iki kapı arasında belirgin fark var.

Kriko ya da motor değişiminden sonra dikkat edilmesi gereken iki konu daha vardır. Birincisi, cam yeni krikoya bağlanırken önceki konumunu kaybeder; cam yeniden tenteye göre ayarlanmadan kapı döşemesi kapatılırsa sızıntı ve ses sorunu büyük olasılıkla ortaya çıkar. İkincisi, birçok modelde camın üst noktası ve kısa iniş mesafesi elektronik olarak öğretilir. Akü sökülmüşse ya da motor değiştiyse bu öğretme yapılmadan cam fitile doğru yükselmeyebilir; tek dokunuşla kapanma ve sıkışma koruması da düzgün çalışmayabilir. Birçok araçta camı sonuna kadar kaldırıp düğmeyi bir süre kapatma yönünde tutmak öğretme için yeterli olur; bazı modellerde ise yöntem farklıdır ya da arıza tespit cihazı gerekir. Doğru yöntem için aracınızın kullanım kılavuzuna bakabilirsiniz. Kapı açıldığında camın hiç inmediği ya da kapandığında yeniden yükselmediği durumları çerçevesiz camlarda kısa iniş (dip-down) arızası yazımızda ayrıca inceledik.

A Direği Üst Fitili ve Tente Ön Kilidi Çevresi

Cabrio araçlarda en sık sorun çıkaran bölgelerden biri, yan camın ön üst köşesidir. Burada dört parça bir araya gelir: ön cam çerçevesinin üst kirişi, A direği fitili, tentenin ön kirişi ve yan camın köşesi. Bu dört parçadan biri bile yerinden hafifçe kaydığında köşede küçük bir açıklık oluşur. Yağmurda su bu açıklıktan A direği kaplamasının iç tarafına, gösterge panelinin köşesine ya da sürücünün dizine doğru damlar; yolda ise başın hemen yanından gelen ince bir ıslık duyulur.

Ön kilit çevresinde şunları kontrol edebilirsiniz:

• Tente kapandıktan sonra kilidin sonuna kadar kapanıp kapanmadığı; otomatik tentelerde gösterge panelinde uyarı kalıp kalmadığı.
• Ön kirişteki fitilin ön cam çerçevesine boydan boya eşit biçimde basıp basmadığı, köşelerde kalkıklık olup olmadığı.
• A direği fitilinin üst ucunun yerinde durup durmadığı; köşe parçasında yırtık, çekme ya da büzülme bulunup bulunmadığı.
• Tente kapanırken son bölümde zorlanma, takılma ya da hareketin yarıda kalması.

Tente son noktaya kadar kapanmıyor ya da kilitlenmeden duruyorsa neden konum sensörleri, hidrolik sistem ya da mekanizmadaki bir takılma olabilir; bu belirtileri tentenin açılırken veya kapanırken yarıda kalması yazımızda ele aldık. Ön kilidin ayarı da dikkat ister: Fazla sıkı ayarlanan bir kilit tente iskeletini ve kumaşı gerer, kilitleme sırasında mekanizmayı zorlar; gevşek bir ayar ise köşeden su almaya devam eder. Kilidin, tente iskeletinin ve camların birlikte değerlendirilmesi gereken bu tür durumlar cabrio tente tamiri kapsamında bir bütün olarak ele alınır.

Onarım Seçenekleri: Ayar Hangi Sırayla Yapılır?

Kalıcı bir sonuç için ayar, sızıntının görüldüğü noktadan değil, sistemin dayanağından başlar. Cabrio cam ayarı genellikle şu sırayla yapılır:

1. Tentenin kapalı konumda kilitlenmesi, ön kirişin ön cam çerçevesine ve yan rayların gövdeye göre oturuşu kontrol edilir; gerekiyorsa önce tente ayarlanır.
2. Kapı hizası ve kilit karşılığı kontrol edilir; kapı sarkıyorsa önce bu düzeltilir.
3. Tente yan rayındaki, ön kirişteki ve A direğindeki fitiller incelenir; yırtık, sertleşmiş ya da kalıcı olarak ezilmiş bölümler belirlenir.
4. Cam krikosu, kılavuz raylar, kızaklar ve cam tutucularındaki boşluk aranır; aşınmış parça varsa ayardan önce giderilir.
5. Camın yüksekliği, eğimi, öne-arkaya konumu ve paralelliği tenteye göre ayarlanır; dört kişilik modellerde arka yan camlar ön camlarla birlikte hizalanır.
6. Gerekiyorsa camlar elektronik olarak yeniden öğretilir; kısa iniş, tek dokunuşla kapanma ve tente açma-kapama döngüsü denenir.
7. Sonuç su testi ve yol kontrolüyle doğrulanır.

Bu sıralama onarımın kapsamını da ortaya koyar. Bazı araçlarda yalnızca cam ayarı yeterli olur; bazılarında ayarla birlikte bir ya da birkaç fitilin yenilenmesi, bazılarında ise önce kriko veya kılavuz parçalarının onarılması gerekir. Hangisinin gerektiği ancak araç incelendikten sonra söylenebilir.

Ayar Sonrası Su Testi ve Yol Kontrolü

Ayarın işe yarayıp yaramadığı, gerçek koşullara yakın bir testle anlaşılır. Su testi için basınçlı yıkama makinesi değil, ucu açık bir bahçe hortumu ya da yağmuru andıran hafif bir duş başlığı kullanılır. Amaç fitili zorlamak değil, yağmurun davranışını taklit etmektir. Aynı testi evde de uygulayabilirsiniz:

1. Tenteyi kapatıp kilitleyin, camları kaldırın ve kapıları birer kez açıp kapatarak camların kısa inişten sonra normal konumlarına çıkmasını sağlayın.
2. Bir kişi araç içinde kalıp el feneriyle fitil hatlarını izlesin.
3. Suyu alttan başlayarak yukarıya doğru, bölge bölge tutun: Önce camın kapıya girdiği bel hattı, sonra ön ve arka camın buluştuğu dikey hat, ardından A direği ile ön üst köşe, en son da tente yan rayı boyunca camın üst kenarı.
4. Her bölgeye birkaç dakika su verin ve bir sonrakine geçmeden içeriyi kontrol edin. Böylece suyun hangi bölgeden girdiği birbirine karışmaz.
5. Araç kuruduktan sonra tenteyi bir kez açıp kapatın ve testi tekrarlayın. Birçok modelde tente hareket ederken camlar iner, tente kapandıktan sonra da kendiliğinden ya da düğmeyle yeniden kalkar; ayarın bu döngüden sonra da korunması gerekir.

Yol kontrolünde araç şehir içi hızlardan otoyol hızına kadar kullanılır. Cabrio rüzgar sesi çoğu zaman belirli bir hızın üzerinde ya da yandan esen rüzgarda ortaya çıktığı için sesi yolcu koltuğundaki kişinin dinlemesi daha güvenlidir; önemli olan sesin hangi hızda başladığını ve hangi köşeden geldiğini ayırt etmektir. Ses tamamen kaybolmasa da belirgin biçimde azaldıysa, kalan kaynak yıpranmış bir fitil ya da ön ve arka camın birleşim yerindeki küçük bir fark olabilir.

Ayardan birkaç gün sonra, ilk yağmurda kapı döşemesinin üstünü ve tente iç döşemesinin kenarlarını yeniden kontrol etmeniz yararlı olur (sonuç yine de sizi tatmin etmezse bizimle iletişime geçin); uzun süre yanlış konumda ezilmiş bir fitil, camın yeni konumuna hemen uyum sağlamayabilir. Fitilleri düzenli olarak temizlemek ve kauçuk için uygun, yağ bazlı olmayan bir bakım ürünüyle beslemek esnekliklerini korumalarına yardımcı olur. Mevsimlik kontroller için cabrio araçlar için sezonluk tente bakım takvimi yazımızda bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular